Willem van Genk als peuter met zijn zusters, v.l.n.r. Willy, Isabella, Agnes, Riet,
Jacqueline, Addy, Nora, Leny en Tiny

Het is een inmiddels wijdverbreide techniek: oude zwart-wit foto’s inkleuren met behulp van AI. Hierboven is dit gedaan met een bekende foto van Willem van Genk, genomen rond 1930. Interessanter is om de techniek toe te passen op een aantal werken van Van Genk waarvan de verblijfplaats onbekend is en waarvan alleen zwart-wit afbeeldingen bestaan. Het gaat hierbij om zes werken die te zien waren tijdens de tentoonstelling Van Genk’s fantastische werkelijkheid die begin 1964 werd gehouden bij Steendrukkerij De Jong & Co. in Hilversum.

Het eerste werk is Amsterdam, catalogusnummer 2 uit Hilversum. De beste afbeelding hiervan komt uit de catalogus van galerie De Ark uit 1976:

Amsterdam (Dam) | ca. 1958 | gemengde techniek op papier | ca. 30 x 40 cm

Het betreft een tekening van de laatste rit van de Blauwe Tram op 31 augustus 1957, op het traject Amsterdam – Zandvoort. Op die rit had Van Genk vier werken gebaseerd, die alle vier te zien waren op de tentoonstelling in Hilversum, onder de titels Amsterdam (3x) en Den Haag (1x). In de catalogus van galerie De Ark uit 1976 staan de werken afgebeeld op twee achtereenvolgende pagina’s, steeds met de titel Amsterdam. In de catalogus van De Stadshof uit 1998 kregen ze de titels Amsterdam laatste blauwe tram, Amsterdam laatste blauwe tram NZTM (2x) en Raadhuisstraat.¹ Gekeken wordt vanuit de Damstraat in de richting van de Dam. Het Paleis op de Dam is duidelijk herkenbaar.

Ingekleurd door AI levert dit het volgende resultaat op:

Amsterdam (Dam) in kleur, volgens AI

Kijken we naar de drie andere ‘Amsterdammertje’, dan blijkt dit werk de meeste overeenkomst te vertonen met Amsterdam (Raadhuisstraat), dat in bezit is van een particuliere verzamelaar in Maastricht (zie hier). De twee andere werken, beide in bruintinten, vormen eveneens een paar.

Waar Amsterdam (Dam) na 1976 bleef, is onbekend. Van vijf andere werken uit Hilversum weten we in ieder geval dat ze verkocht werden door de Duitse galeriehouder Alfred Schmela, tijdens of kort na de expositie Van Genk’s phantastische Wirklichkeit in het najaar van 1964 in Düsseldorf. Schmela verkocht in totaal negen tekeningen, waarbij er van vijf alleen zwart-wit afbeeldingen bestaan.² De eerste van die vijf, Tokio (catalogusnummer 6 uit Hilversum, daar gespeld als ‘Tokyo’), levert voor AI meteen de meeste problemen op. Voor een belangrijk deel komt dit door het feit dat de inkleuring zich moet baseren op een niet heel erg scherpe krantenfoto:³

Tokio | ca. 1955 | gemengde techniek op papier | ca. 44 x 77 cm

Het minst onbevredigende resultaat:

Tokio in kleur, volgens AI

De kleurstelling is duidelijk niet die van andere werken van Van Genk, de helderblauwe lucht is volkomen atypisch. Wel geeft de nieuwe afbeelding een beter idee van hoe het werk eruit heeft gezien, met name voor wat betreft de beeldelementen.

Eveneens door Schmela verkocht werd Keulen, waarvan een niet heel erg goede afbeelding stond in de catalogus bij de Hilversumse tentoonstelling:

Keulen | ca. 1955 | gemengde techniek op papier | ca. 72 x 80 cm

Tot mijn verbazing wist AI hier een heel behoorlijke kleurenversie van te maken:

Keulen in kleur, volgens AI

De lucht is ook hier duidelijk niet ingekleurd zoals Van Genk dit zou hebben gedaan, de verdere kleurstelling is redelijk overtuigend.

(wordt vervolgd)

---

NOTEN

1. Zie hier, ook voor afbeeldingen van de vier werken, ↩︎
2. Nummer zes, Metrostation Opéra, werd verkocht aan het Stedelijk Museum in Amsterdam. De drie overige werken werden in 2000 opgespoord door Nico van der Endt (zie hier). ↩︎
3. De tekening was de illustratie bij: Bibeb, ‘Wim van Genk: Ik ben een stuk grijs pakpapier’ (Vrij Nederland, 4 april 1964). De foto werd gemaakt door Eddy de Jongh en bevindt zich in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam (inventarisnummer EDJ-2775-4). ↩︎